Mühendislik Savaşı: Audi Quattro vs. BMW xDrive
Mekanik kusursuzluk mu, dijital zeka mı? İki efsanevi AWD sisteminin teknik analizi ve karşılaştırması.
AUDI QUATTRO
BMW xDRIVE
Her iki sistemin çalışma prensiplerinin detaylı analizi
Audi quattro Audi’nin farklı dönemlerde geliştirdiği bir kalıcı/yarı-kalıcı dört çeker ailesidir; mekanik diferansiyel tasarımlar (ör. Torsen, crown-gear) ile elektronik kontrollü çok-disk kavramalara kadar değişen uygulamaları vardır. Quattro genelde mekanikçe "arka-ağırlıklı/denge" ve yüksek mekanik dayanıklılığa vurgu yapar, motorun konumuna göre (boylamasına veya enlemesine) farklı Quattro sistemleri kullanır.
Daha fazla mekanik çözüm — tork yönlendirme büyük ölçüde diferansiyel dişlilerinin fiziksel davranışıyla olur. Diferansiyel, torku mekanik olarak "daha çok kaymaya sahip olmayan" aksa aktarır. Bu, bazı durumlarda daha "öngörülebilir" ve dayanıklı kabul edilir. Ancak kesin tork yönlendirmede elektronik kontrollü kavramalara göre daha sınırlı olabilir.
"Anında" yönlendirme sağlar ama mekanik limitler vardır — Torsen'in tork bias oranı (TBR) ve tipine göre maksimum aktarılabilecek oran modele göre değişir (ör. 75%, 80% gibi).
Yakıt verimliliği için geliştirilen daha yeni bir sistemdir.Geleneksel Torsen merkez diferansiyelini tamamen kaldırır.Bunun yerine, iki adet elektronik kontrollü kavrama kullanır: Biri şanzımanın arkasında, diğeri arka diferansiyelin içindedir.
Sistem, direksiyon açısı, gaz kelebeği konumu gibi verileri saniyede yüzlerce kez izleyerek kaymayı tahmin eder.Kayma gerçekleşmeden önce, 250 milisaniyenin altında her iki kavrama da kapanmaya başlar ve %70'e kadar torku arka tekerleklere gönderebilir.Yakıt ekonomisi iyileştirirve anlık tepki verme yeteneği sayesinde sürekli AWD hissi verir.
Motorun yanlamasına (enlemesine) monte edildiği modellerde (daha kompakt modeller) kullanılır.Öncelikle önden çekişli bir sistemdir. Ön şanzımandan gelen bir tahrik mili, arka aksa tork gönderir ve arka diferansiyelin hemen önüne Haldex kavrama ünitesi yerleştirilmiştir.Ön tekerlekler tutuş kaybettiğinde, sensörler bunu algılar ve kontrol ünitesi elektrik motorunu aktive ederek ıslak çok plakalı kavrama paketini kapatır.Arka aksa kullanılabilir torkun %50'sine kadar gönderebilir.Basit, kompakt ve verimlidir. Ancak sürekli AWD değildir.
BMW xDrive ise BMW'nin elektronik kontrollü AWD (all-wheel drive) sistemidir; güç paylaşımlarını çok-disk (wet clutch) üniteleri ve elektronik kontrol ile çok hızlı biçimde ayarlar. xDrive genelde elektronik, dinamik ve sürüş kontrolüyle sıkı entegre bir yapıdadır.
Transfer kutusunda veya aktarma organlarında elektronik kontrollü çok-disk kavrama (wet clutch) kullanır; elektronik beyin (ECU) verilerine göre milisaniyeler içinde önden arkaya/arkadan öne tork aktarımı yapabilir. Çoğu xDrive kurulumunda sistem ESC (stability control) ile yakın entegrasyondadır; gerektiğinde frenleme ve motor kontrolüyle birlikte çalışır.
Elektronik kontrollü; daha esnek ve hızlı tork dağılımı sağlar (ayrıca sürüş modlarına bağlı değişiklikler kolaydır). Fakat teoride elektronik donanımın/aktüatörün arızalanması durumunda sistem farklı davranabilir.
Sistem, tekerlek hızının yanı sıra direksiyon açısı, fren kuvveti ve gaz pedalına uygulanan basınç gibi diğer faktörleri de ölçer. Ardından, bu birleşik veri noktalarını kullanarak aracın belirli bir durumda mümkün olan en iyi şekilde tepki vermesini sağlar.
Normal şartlar altında xDrive, gücü ön ve arka akslar arasında 45-55 ön-arka oranıyla dağıtır. Bu oran, gerçek zamanlı sürüşte yol yüzey koşullarının değişmesine bağlı olarak 50-50'den 0-100'e kadar değişken hızlarda sürekli değişir.
Her iki sistem de aynı hedefe farklı yollardan ulaşmayı amaçlıyor: Mükemmel çekiş gücü.
Audi'nin felsefesi güvenlik ve tutunma üzerinedir. Geleneksel Torsen (Torque Sensing) tabanlı Quattro, motor gücünü sürekli olarak dört tekerleğe dağıtır. Amaç, aracı "rayda gidiyormuş" gibi stabil tutmak ve her türlü hava koşulunda maksimum çekiş (Traction) sağlamaktır.
BMW'nin önceliği dinamizmdir. xDrive, normal şartlarda gücün %60'ını arka tekerleklere ileterek markanın ikonik "arkadan itiş" (Rear Wheel Drive) hissini korur. Ön tekerlekler sadece ihtiyaç duyulduğunda devreye girer. Bu, sürücüye kontrol edilebilir bir sportiflik sunar.
İki farklı mühendislik yaklaşımının teknik detayları
Sistemin kalbi, tamamen mekanik dişlilerden oluşan Torsen Diferansiyeldir. Elektronik sensörlere veya işlemcilere ihtiyaç duymaz. Fizik kurallarına göre çalışır; bir aks patinaja düştüğünde, tork anında mekanik kilitlenme (Mechanical Locking) ile tutunan aksa aktarılır.
Sistemin beyni, şanzıman çıkışındaki Transfer Kutusu ve içindeki Çok Plakalı Kavramadır (Multi-plate Clutch). Bir servo motor, plakaları sıkıştırarak gücü öne iletir. DSC sensörlerinden gelen verilerle (direksiyon açısı, gaz pedalı) saniyede yüzlerce kez analiz yapar.
Kazanan yoktur, amaca uygunluk vardır. Eğer zorlu kış şartlarında, dağ yollarında mutlak güvenilirlik arıyorsanız Quattro'nun mekanik sağlamlığı rakipsizdir. Ancak virajlı yollarda sportif sürüş arıyor ve teknolojinin sınırlarını hissetmek istiyorsanız xDrive size daha fazla gülümseme vaat eder.
Audi Quattro ve BMW xDrive, benzer amaçlarla geliştirilmiş iki dört tekerlekten çekiş sistemidir. Ancak aralarındaki temel fark, bu gücü yola nasıl ve hangi felsefeyle aktardıklarıdır. Bu yüzden “en iyi” sistemi seçmek, tamamen kullanım amacına bağlıdır.
Sonuç olarak, Quattro daha çok istikrar ve tutunma odaklı çalışırken, xDrive ise dinamik sürüş ve eğlence odaklı geliştirilmiştir. Her iki sistem de kendi alanında üst düzey başarı sunar.
“En iyi çekiş sistemi yoktur, amaca en uygun çekiş sistemi vardır.”
| Özellik | Audi Quattro | BMW xDrive |
|---|---|---|
| Temel Felsefe | Güvenlik ve Tutunma | Dinamik ve Sürüş Keyfi |
| Çalışma Prensibi | Mekanik (Torsen) | Elektronik (Çok Plakalı Kavrama) |
| Tepki Süresi | Anlık (Mekanik) | Çok Hızlı (Elektronik) |
| Yakıt Verimliliği | Orta | İyi |
| Bakım Maliyeti | Düşük | Orta-Yüksek |
Otomotiv dünyası elektriklendikçe (Audi e-tron ve BMW iX), mekanik şaftlar yerini elektrik motorlarına bırakmaktadır. Artık tork dağılımı mekanik dişlilerle değil, milisaniyeler içinde yazılım algoritmalarıyla yapılmaktadır.